Άφοβον ο Θεός!

Η παραπάνω φράση είναι από την “τετραφάρμακο” της Επικούρειας φιλοσοφίας. Οι Έλληνες είχαν ξεπεράσει τον φόβο προς τους θεούς τους, τους έκαναν φίλους και συντρόφους στην ζωή. Ο τελευταίος εστεμμένος φιλόσοφος ο Μάρκος Αυρήλιος, λίγο πριν η ανθρωπότητα βυθιστεί στο σκότος του χριστιανικού μεσαίωνα, δηλώνει τον θαυμασμό του για την απλότητα με την οποία οι Αθηναίοι απευθυνόταν στον Δία. Η προσευχή ήταν   «Βρέξε, βρέξε φίλε Θεέ Ζεύ, στα χωράφια των Αθηναίων και στις πεδιάδες». Και ο Στωικός φιλόσοφος Αυτοκράτορας θα πει: Ή να μην προσεύχεσαι ποτέ ή να το κάνεις έτσι απλά και ανοιχτόκαρδα.  

Στο βιβλίο του βιβλιοπωλείου Εστίας, μαζί με τα “Εις εαυτόν” του Μάρκου Αυρίλιου, υπάρχει και ο “Ύμνος εις τον Δία” του Κλεάνθους. Θυμήθηκα τα λόγια του δάσκαλου στο βιβλίο του “Πολυχρόνιο στοά και Ρώμη”, όπου γράφει για τον συγκεκριμένο ύμνο:
Εάν κάποτε οι προσευχές έχουν κάποιο νόημα και δεν είναι σκιές ή στάχτες των σκέψεών μας, η προσευχή του Κλεάνθη στον Δία συσταίνει ένα δείγμα. Και δίνει τις σωστές συντεταγμένες της θρησκείας των Ελλήνων.
Γιατί η Ελληνική θρησκεία είναι η ευλάβεια του φρόνιμου ανθρώπου στο ρυθμό και στο νόμο της φύσης. Και παράλληλα είναι η ευχαρίστησή του, για τη χαρά που του δόθηκε, να ζήσει και να ονομάσει αυτό τον κόσμο.  
Ο ύμνος του Κλεάνθη σε μεταφορά στην νεοελληνική από τον Βλάση Ρασσιά έχει ως εξής:

Των Αθανάτων όλων ενδοξώτερε, πολυώνυμε
και αιώνιε Παντοκράτορα
Ζεύ, της φύσεως αρχηγέ που τα πάντα κυβερνάς με το Νόμο,
χαίρε !
Γιατί σε εσένα πρέπει να απευθύνονται όλοι οι θνητοί.
Γιατί από εσένα βαστάει η γενιά μας
και εσύ είσαι που εδώρισες τη λαλιά μόνο σε εμάς
από όσα θνητά ζούν και κινούνται επάνω στη γή μας.
Για αυτό θα σε δοξάζω και πάντα την ισχύ σου θα υμνώ.
Σ’εσένα υπακούει όλος ο Κόσμος
που γύρω από την γή γυρίζει,
όπου κι αν τον πάς,
και με τη θέλησή του από εσένα κυβερνάται.
Και στ’ανίκητά σου χέρια όπλο κρατείς
δίκοπο, πυρόεντα και αιώνια ζωντανό τον κεραυνό
απ’του οποίου το κτύπημα γεννιούνται τα πάντα στη Φύση.
Μ’ αυτόν κατευθύνεις τον Παγκόσμιο Νόμο,
ο οποίος εγκατοικεί στα πάντα
και τα φωτίζει με μικρές ή μεγάλες λάμψεις.
Εσύ ο μέγας, ύπατος και αιώνιος βασιλεύς
που τίποτε επάνω στην γη, σοφέ Θεέ, δεν γίνεται δίχως εσένα
ούτε στων ουρανών την αιθέρια άκρη, ούτε στις θάλασσες,
εκτός από τα έργα των κακών
για τα οποία η ανοησία τους ευθύνεται.
Εσύ όμως και τα πράγματα μπορείς να αλλάζεις
και να κοσμείς τα άκοσμα και ό,τι σ’εχθρεύεται να τ’αγαπάς
Γι’ αυτό και συνένωσες αρμονικά σε συμφωνία
τα καλά και τα κακά
ώστε ένας να είναι ο Νόμος ο Αιώνιος
που από αυτόν απομακρύνονται και τον προσβάλλουν
όσοι από τους θνητούς είναι κακοί.
Οι δύσμοιροι ! που μόνο τα επίγεια αγαθά ποθούνε
και δεν κατανοούν τον θεϊκό Παγκόσμιο Νόμο, μήτε τον ακούνε
παρά το ότι αν το ‘καναν, θ’απολάμβαναν βίον ευτυχισμένο.
Μα αυτοί από άθλιες επιθυμίες παρασύρονται
πότε στη μία αισχρότητα και πότε στην άλλη,
οι μεν, έχοντες μανία για γρήγορη και ματωμένη δόξα
οι δε, στρεφόμενοι σε άκοσμες κερδοσκοπίες
και άλλοι σε πολυτέλειες και σε φιληδονίες.
Αλλά Ζεύ,
εσύ πολύδωρε, κεραυνοφόρε κάτοικε των σκοτεινών νεφών
τους ανθρώπους σώσε από την ελεεινή τους αμάθεια
και σκόρπισέ την μακριά από την ψυχή μας
χαρίζοντάς μας επίσης την σοφία στην οποία εσύ βασίζεσαι
και με Δικαιοσύνη τα πάντα κυβερνάς.
Την τιμή αυτή αν μας κάνεις
όμοια εμείς θ’ανταποδώσουμε
υμνώντας στο διηνεκές τα έργα Σου
όπως εμείς οι θνητοί οφείλουμε
διότι μήτε γι’ ανθρώπους
μήτε για Θεούς υπάρχει μεγαλύτερη τιμή
από το να υμνούν, όπως είναι δίκαιο,

τον Παγκόσμιο Νόμο.
Αλλά ο δάσκαλος είχε πάντα να μας πει κάτι ξεχωριστό. Διαβάζω λοιπόν και σας μεταφέρω τα λόγια του:
Στην πρόθεσή μου να μεταφέρω πάνω σε μια ασπίδα, το χειρόγραφο του Κλεάνθη από την αρχαία γλώσσα μας στην νέα, επάσχισα να ξαναδώσω όχι τις λέξεις του ποιήματος, αλλά τη ρίζα του στοχασμού και την αναβλύζουσα διάθεση του φιλοσόφου τη στιγμή που έγραφε το ποίημα. 
ΠΠως μας μεταφέρει τον ύμνο ο δάσκαλος; Διαβάστε και συγκρίνετε με τον θεοφοβούμενο Ιουδαϊσμό τον οποίο μας διδάσκουν:
                                       Έ συ, αρχηγέ της φύσης! Τιμημένε και πολυκράτη.
Με τα πολλά ονόματα στον εσπερινό και στον όρθρο.
Ύπατε και τιμητή στις φρουρές και στα κάστρα του χρόνου.
Και ισχυρέ δήμαρχε των συνελεύσεων της αγοράς.
Που κυβερνάς με το δίκιο το άγιο, και τον ίσιο νόμο.
Χαίρε! Στρατηγέ και δορυκτήτορα.
Ζώνεσαι τα αμφίστομα ξίφη στον τελαμώνα.
Και πολεμάς τους απελάτες στα σύνορα. Πέρα μακριά.
Στα μαγνητικά πεδία και τις ατλαντικές βαρύτητες.
Καμαρώνω τη δύναμη και τα γκέμια σου.
Κρατάς τις πληγές του κεραυνού στο χέρι.
Όπως ο καπετάνιος το δοιάκι του καραβιού.
Ανοίγεις το δρόμο δύσκολα μέσα από την αλαλησιά της αγαμίας.
Αναμερίζοντας τον πανικό του χάους.
Και κυβερνάς στη γραμμή του κράτει.
Το πλοίο των άστρων και το ποτάμι του σύμπαντος.
Έχεις υπουργό το Βοριά. Ξεπαστρευτή και Νυκτέλιο.
Για τους σήψαιμους, και για τους θράσιους.
Έχεις και του θρόνου σου σύμβουλο το δαδούχο τον Ήλιο.
Αγνέ αθλητή του δέκαθλου και του φωτός.
Φιλιώνεις το νερό και τη φάγουσα φλόγα. Πλέκεις στεφάνι.
Στο ανώφλι της αυγής από αστραπή κι από νύχτα.
Κι όλα τ’ αγκαλιάζει η στοργική μοναξιά σου.
Περιστέρια και φίδια, καρπούς και ηφαίστεια, και νησιά και ίσκιους.
Το άχ! Και το δυόσμο.
Μόνο οι μωροί μη σε νιώθουν.
Οι άδικοι και οι ταγμένοι του φθόνου.
Ποτέ δε σε φτάνει η γκρεμισμένη ματιά τους.
Η μολυσμένη ανάσα τους.
Των χεριών τους οι κάκτοι.
Ο αραχνεώνας του νου τους.
Εσένα οι αμίαντοι καλοδέχουνται ξένο.
Σιωπηλοί όταν πίνουν το στόμα της θάλασσας.
Και τρώνε μαζί με τους μήνες.
Αγγίζουν τη χλαμύδα σου στο σβήσιμο της αστραπής.
Και το χέρι τους πετρωμένο ελάφι σε δείχνει.
Γνώριμε άγνωστε.
Τέτοια λοιπόν η σχέση μας με τον θεό, όπως μας την αφήκαν οι προγόνοι μας και όπως εμείς οφείλουμε να διατηρήσουμε, αποτινάσσοντας τον ζυγό της δεισιδαιμονίας. Για το κλείσιμο αυτής της ανάρτησης δεν μπορώ παρά να μην σας παραθέσω και το άγιο πρωτότυπο του ύμνου του Κλεάνθους: 
(ΚΥΔΙΣΤ’ ΑΘΑΝΑΤΩΝ, ΠΟΛΥΩΝΥΜΕ, ΠΑΓΚΡΑΤΕΣ ΑΙΕΙ, ΖΕΥ, ΦΥΣΕΩΣ ΑΡΧΗΓΕ, ΝΟΜΟΥ ΜΕ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΚΥΒΕΡΝΩΝ, ΧΑΙΡΕ. ΣΕ ΓΑΡ ΠΑΝΤΕΣΣΙ ΘΕΜΙΣ ΘΝΗΤΟΙΣΙ ΠΡΟΣΑΥΔΑΝ. ΕΚ ΣΟΥ ΓΑΡ ΓΕΝΟΣ ΕΣΜΕΝ, ΗΧΟΥ ΜΙΜΗΜΑ ΛΑΧΟΝΤΕΣ ΜΟΥΝΟΙ, ΟΣΑ ΖΩΕΙ ΤΕ ΚΑΙ ΕΡΠΕΙ ΘΝΗΤ’ ΕΠΙ ΓΑΙΑΝ. ΤΩι ΣΕ ΚΑΘΥΜΝΗΣΩ ΚΑΙ ΣΟΝ ΚΡΑΤΟΣ ΑΙΕΝ ΑΕΙΔΩ. ΣΟΙ ΔΗ ΠΑΣ ΟΔΕ ΚΟΣΜΟΣ, ΕΛΙΣΣΟΜΕΝΟΣ ΠΕΡΙ ΓΑΙΑΝ ΠΕΙΘΕΤΑΙ, Ηι ΚΕΝ ΑΓΗιΣ ΚΑΙ ΕΚΩΝ ΥΠΟ ΣΕΙΟ ΚΡΑΤΕΙΤΑΙ ΤΟΙΟΝ ΕΧΕΙΣ ΥΠΟΕΡΓΟΝ ΑΝΙΚΗΤΟΙΣ ΕΝΙ ΧΕΡΣΙΝ ΑΜΦΗΚΗ, ΠΥΡΟΕΝΤ’ ΑΙΕΙΖΩΟΝΤΑ ΚΕΡΑΥΝΟΝ ΤΟΥ ΓΑΡ ΥΠΟ ΠΛΗΓΗΙΣ ΦΥΣΕΩΣ ΠΑΝΤ’ ΕΡΡΙΓΑΣΙΝ. Ωι ΣΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΕΙΣ ΚΟΙΝΟΝ ΛΟΓΟΝ, ΟΣ ΔΙΑ ΠΑΝΤΩΝ ΦΟΙΤΑΙ, ΜΙΓΝΥΜΕΝΟΣ ΜΕΓΑΛΟΙΣ ΜΙΚΡΟΙΣ ΤΕ ΦΑΕΣΣΙ ΩΣ ΤΟΣΣΟΣ ΓΕΓΑΩΣ ΥΠΑΤΟΣ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΔΙΑ ΠΑΝΤΟΣ, ΟΥΔΕ ΤΙ ΓΙΓΝΕΤΑΙ ΕΡΓΟΝ ΕΠΙ ΧΘΟΝΙ ΣΟΥ ΔΙΧΑ, ΔΑΙΜΟΝ, ΟΥΤΕ ΚΑΤ’ ΑΙΘΕΡΙΟΝ ΘΕΙΟΝ ΠΟΛΟΝ ΟΥΤ’ ΕΝΙ ΠΟΝΤΩι ΠΛΗΝ ΟΠΟΣΑ ΡΕΖΟΥΣΙ ΚΑΚΟΙ ΣΦΕΤΕΡΗιΣΙΝ ΑΝΟΙΑΙΣ. ΑΛΛΑ ΣΥ ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΑ Τ’ ΕΠΙΣΤΑΣΑΙ ΑΡΤΙΑ ΘΕΙΝΑΙ, ΚΑΙ ΚΟΣΜΕΙΝ Τ’ΑΚΟΣΜΑ ΚΑΙ ΟΥ ΦΙΛΑ ΣΟΙ ΦΙΛΑ ΕΣΤΙΝ ΩΔΕ ΓΑΡ ΕΙΣ ΕΝ ΠΑΝΤΑ ΣΥΝΗΡΜΟΚΑΣ ΕΣΘΛΑ ΚΑΚΟΙΣΙΝ, ΩΣΘ’ ΕΝΑ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ ΠΑΝΤΩΝ ΛΟΓΟΝ ΑΙΕΝ ΕΟΝΤΑ, ΟΝ ΦΕΥΓΟΝΤΕΣ ΕΩΣΙΝ ΟΣΟΙ ΘΝΗΤΩΝ ΚΑΚΟΙ ΕΙΣΙ, ΔΥΣΜΟΙΡΟΙ, ΟΙ Τ’ ΑΓΑΘΩΝ ΜΕΝ ΑΕΙ ΚΤΗΣΙΝ ΠΟΘΕΟΝΤΕΣ ΟΥΤ’ ΕΣΟΡΩΣΙ ΘΕΟΥ ΚΟΙΝΟΝ ΝΟΜΟΝ ΟΥΤΕ ΚΛΥΟΥΣΙΝ, Ωι ΚΕΝ ΠΕΙΘΟΜΕΝΟΙ ΣΥΝ ΝΩι ΒΙΟΝ ΕΣΘΛΟΝ ΕΧΟΙΕΝ, ΑΥΤΟΙ Δ’ ΑΥΘ’ ΟΡΜΩΣΙΝ ΑΝΟΙ ΚΑΚΟΝ ΑΛΛΟΣ ΕΠ’ ΑΛΛΟ, ΟΙ ΜΕΝ ΥΠΕΡ ΔΟΞΗΣ ΣΠΟΥΔΗΝ ΔΥΣΕΡΙΣΤΟΝ ΕΧΟΝΤΕΣ, ΟΙ Δ’ ΕΠΙ ΚΕΡΔΟΣΥΝΑΣ ΤΕΤΡΑΜΜΕΝΟΙ ΟΥΔΕΝΙ ΚΟΣΜΩι, ΑΛΛΟΙ Δ’ ΕΙΣ ΑΝΕΣΙΝ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΟΣ ΗΔΕΑ ΕΡΓΑ ΕΠ’ ΑΛΛΟΤΕΝ ΑΛΛΑ ΦΕΡΟΝΤΑΙ, ΣΠΕΥΔΟΝΤΕΣ ΜΑΛΑ ΠΑΜΠΑΝ ΕΝΑΝΤΙΑ ΤΩΝΔΕ ΓΕΝΕΣΘΑΙ. ΑΛΛΑ ΖΕΥ ΠΑΝΔΩΡΕ, ΚΕΛΑΙΝΕΦΕΣ, ΑΡΓΙΚΕΡΑΥΝΕ, ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΜΕΝ ΡΥΟΥ ΑΠΕΙΡΟΣΥΝΗΣ ΑΠΟ ΛΥΓΡΗΣ, ΗΝ ΣΥ, ΠΑΤΗΡ, ΣΚΕΔΑΣΟΝ ΨΥΧΗΣ ΑΠΟ, ΔΟΣ ΔΕ ΚΥΡΗΣΑΙ ΓΝΩΜΗΣ Ηι ΠΙΣΥΝΟΣ ΣΥ ΔΙΚΗΣ ΜΕΤΑ ΠΑΝΤΑ ΚΥΒΕΡΝΑΣ, ΟΦΡ’ ΑΝ ΤΙΜΗΘΕΝΤΕΣ ΑΜΕΙΒΩΜΕΘΑ ΣΕ ΤΙΜΗι, ΥΜΝΟΥΝΤΕΣ ΤΑ ΣΑ ΕΡΓΑ ΔΙΗΝΕΚΕΣ, ΩΣ ΕΠΕΟΙΚΕ ΘΝΗΤΟΝ ΕΟΝΤ’, ΕΠΕΙ ΟΥΤΕ ΒΡΟΤΟΙΣ ΓΕΡΑΣ ΑΛΛΟ ΤΙ ΜΕΙΖΟΝ ΟΥΤΕ ΘΕΟΙΣ Η ΚΟΙΝΟΝ ΑΕΙ ΝΟΜΟΝ ΕΝ ΔΙΚΗι ΥΜΝΕΙΝ). πηγη
About these ads

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 371 other followers

%d bloggers like this: